Zilzâl Suresi
Kıyamet sarsıntısını ve zerre kadar iyiliğin de kötülüğün de asla kaybolmayacağını anlatan çarpıcı sure.
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
اِذَا زُلْزِلَتِ الْاَرْضُ زِلْزَالَهَاۙ
İzâ zülziletil-ardu zilzâlehâ.
Yerküre o büyük sarsıntısıyla sarsıldığında,
Sağlam ve sarsılmaz sandığımız bu dünya, vakti geldiğinde şiddetli bir sarsıntıyla altüst olacaktır.
'Zilzâlehâ' ifadesi, yeryüzünün kendine özgü o büyük ve son sarsıntısını anlatır. Dünyayı ebedi bir konak sanıp kök salmaya çalışan modern insana bu ayet, her şeyin geçici olduğunu sarsıcı bir gerçeklikle hatırlatır.
وَاَخْرَجَتِ الْاَرْضُ اَثْقَالَهَاۙ
Ve ahracetil-ardu eskâlehâ.
Toprak bütün ağırlıklarını dışarı çıkardığında,
O büyük sarsıntı anında yeryüzü, içinde sakladığı bütün ağırlıkları ve sırları dışarı çıkaracaktır.
'Eskâlehâ' kelimesi, toprağın altındaki ölüleri, madenleri ve gizli kalmış her şeyi ifade eder. Gizli kapaklı işlerin sonsuza dek saklı kalacağını sanan bugünün insanına ayet, hiçbir sırrın ve eylemin gizli kalmayacağını bildirir.
وَقَالَ الْاِنْسَانُ مَا لَهَاۚ
Ve kâlel-insânü mâ lehâ.
İnsan 'Buna ne oluyor?' dediğinde,
Her şeye alışmış olan insan, o gün şaşkınlık içinde 'Bu dünyaya ne oluyor?' diye soracaktır.
'Mâ lehâ' sorusu, alışılmış düzenin bozulması karşısında insanın yaşayacağı büyük şaşkınlığı yansıtır. Hayatın hep aynı akışta devam edeceğini varsayan günümüz insanına bu ayet, büyük değişim anına hazırlıklı olmayı öğütler.
يَوْمَئِذٍ تُحَدِّثُ اَخْبَارَهَاۙ
Yevmeizin tühaddisü ahbârahâ.
O gün yeryüzü bütün haberlerini anlatır.
O gün yeryüzü, üzerinde yaşanan bütün iyilik ve kötülüklerin şahidi olarak tek tek konuşacaktır.
'Tühaddisü ahbârahâ' ifadesi, toprağın adeta bir kayıt cihazı gibi her olayı haber vereceğini anlatır. Yaptıklarının unutulup gideceğini düşünen bugünün insanına ayet, bastığımız toprağın bile bizim için bir şahit olduğunu hatırlatır.
بِاَنَّ رَبَّكَ اَوْحٰى لَهَاۜ
Bi-enne rabbeke evhâ lehâ.
Çünkü Rabbin ona bunu bildirmiştir.
Yeryüzünün bu şahitliği kendiliğinden değil, Rabbinin ona verdiği özel emir ve izinle gerçekleşecektir.
'Evhâ lehâ' fiili, Allah'ın cansız sandığımız varlıklara bile konuşma ve bildirme gücü verdiğini gösterir. Doğayı sadece sessiz bir madde yığını gören modern insana ayet, bütün evrenin ilahi emre boyun eğen canlı bir şahit olduğunu öğretir.
يَوْمَئِذٍ يَصْدُرُ النَّاسُ اَشْتَاتاًۙ لِيُرَوْا اَعْمَالَهُمْۜ
Yevmeizin yasdürun-nâsü eştâten li-yürav a'mâlehüm.
O gün insanlar, yaptıkları kendilerine gösterilmek üzere bölük bölük çıkarlar.
O gün insanlar, dünyada yaptıklarının karşılığını görmek üzere bölük bölük hesap meydanına çıkacaklardır.
'Eştâten' kelimesi, herkesin kendi ameline ve durumuna göre ayrı gruplar halinde toplanmasını ifade eder. Kalabalıklar içinde kaybolup sorumluluktan kaçacağını sanan bugünün insanına ayet, herkesin kendi hesabıyla tek başına yüzleşeceğini bildirir.
فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُۜ
Fe men ya'mel miskâle zerretin hayran yerah.
Kim zerre ağırlığınca bir iyilik yaparsa onu görür.
Kim zerre kadar bile olsa bir iyilik yaparsa, onun karşılığını mutlaka kendi gözleriyle görecektir.
'Miskâle zerretin' ifadesi, en küçük bir tebessümü veya gizli bir yardımı bile kapsayan ilahi hassasiyeti anlatır. Küçük iyilikleri önemsiz gören bugünün insanına bu ayet, hiçbir güzel davranışın asla boşa gitmediği müjdesini verir.
وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرّاً يَرَهُ
Ve men ya'mel miskâle zerretin şerran yerah.
Kim de zerre ağırlığınca bir kötülük yaparsa onu görür.
Kim de zerre kadar bir kötülük yaparsa, onun da karşılığını eksiksiz biçimde görecektir.
Küçük günahları ve önemsiz görülen haksızlıkları hafife alan bakış açısına karşı ayet, ilahi terazinin şaşmazlığını vurgular. Vicdanını küçük bahanelerle susturan modern insana bu son ayet, her adımın bir iz bıraktığını ve hesabının sorulacağını hatırlatır.