Nûh Suresi
Hz. Nuh'un asırlar süren sabırlı tebliğ mücadelesini, istiğfarın bereketini ve şirk bataklığına direnişini anlatan sure.
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
إِنَّآ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوْمِهِۦٓ أَنْ أَنذِرْ قَوْمَكَ مِن قَبْلِ أَن يَأْتِيَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌۭ
innâ erselnâ nûḥan ilâ ḳavmihî en enẕir ḳavmeke min ḳabli ey ye'tiyehüm `aẕâbün elîm.
Kendilerine can yakıcı bir azap gelmeden önce kavmini uyar diye Nuh'u kendi toplumuna elçi olarak gönderdik.
İlahi adalet, insanları uyarmadan ve onlara doğru yolu göstermeden hiçbir toplumu sorumlu tutmaz.
Ayet, Hz. Nuh'un insanlık tarihindeki ilk büyük elçilerden biri olarak putperestliğe sapmış toplumuna gönderilişini bildirir. Taberî ve Mâtürîdî, peygamber göndermenin insanlara karşı büyük bir rahmet olduğunu, böylece ilahi azap gelmeden önce mazeret kapısının kapatıldığını vurgular.
قَالَ يَٰقَوْمِ إِنِّى لَكُمْ نَذِيرٌۭ مُّبِينٌ
ḳâle yâ ḳavmi innî leküm neẕîrum mübîn.
Nuh dedi ki: "Ey kavmim! Şüphesiz ben sizin için gönderilmiş apaçık bir uyarıcıyım."
Gerçek davetçi, muhataplarına korku ve ümidi açık, anlaşılır ve samimi bir dille sunan kişidir.
Hz. Nuh, toplumuna yabancı bir zorba olarak değil, içlerinden biri olarak şefkatle seslenmiştir. Râzî ve İbn Kesîr, 'apaçık uyarıcı' ifadesinin, hakikati hiçbir kapalılık bırakmadan ortaya koyan ve insanları bekleyen tehlikeyi net biçimde haber veren elçilik görevini tanımladığını belirtir.
أَنِ ٱعْبُدُوا۟ ٱللَّهَ وَٱتَّقُوهُ وَأَطِيعُونِ
eni-`büdü-llâhe vetteḳûhü veeṭî`ûn.
"Yalnızca Allah'a kulluk edin, O'na karşı gelmekten sakının ve bana itaat edin."
İnsanın özgürlüğü ve huzuru, yalnızca Yaratıcı'ya kul olmakta ve elçisinin rehberliğine uymaktadır.
Bütün peygamberlerin ortak çağrısı olan tevhid, sorumluluk bilinci ve elçiye bağlılık ilkeleri bu ayette özetlenmiştir. Mâtürîdî, Allah'a kulluğun inanç temelini, sakınmanın ahlaki duyarlılığı, peygambere itaatin ise bu inancı hayata geçirme yöntemini oluşturduğunu açıklar.
يَغْفِرْ لَكُم مِّن ذُنُوبِكُمْ وَيُؤَخِّرْكُمْ إِلَىٰٓ أَجَلٍۢ مُّسَمًّى ۚ إِنَّ أَجَلَ ٱللَّهِ إِذَا جَآءَ لَا يُؤَخَّرُ ۖ لَوْ كُنتُمْ تَعْلَمُونَ
yagfir leküm min ẕünûbiküm veyüeḫḫirküm ilâ ecelim müsemmâ. inne ecele-llâhi iẕâ câe lâ yü'eḫḫar. lev küntüm ta`lemûn.
"Böyle yapın ki Allah günahlarınızı bağışlasın ve sizi belirli bir süreye kadar azapsız yaşatsın. Şüphesiz Allah'ın belirlediği süre gelince asla ertelenmez; keşke bunu bilseydiniz!"
Tevbe ve doğruluk, toplumların ömrünü bereketlendirirken, kaçınılmaz ölüm gelmeden fırsatı değerlendirmek gerekir.
İman ve itaatin hem geçmiş suçları sileceği hem de toplumu helakten koruyup huzurla yaşatacağı müjdelenmektedir. Taberî ve Râzî, buradaki 'belirli süre'nin, toplumların doğal ömrü olduğunu; ancak azap vakti gelip çattığında artık pişmanlığın fayda vermeyeceğini kaydeder.
قَالَ رَبِّ إِنِّى دَعَوْتُ قَوْمِى لَيْلًۭا وَنَهَارًۭا
ḳâle rabbi innî de`avtü ḳavmî leylev venehârâ.
Nuh dedi ki: "Rabbim! Doğrusu ben kavmimi gece gündüz hakka davet ettim."
Hakikat yolunda hizmet edenler, zaman ve şart gözetmeksizin büyük bir sabırla çaba göstermelidir.
Hz. Nuh, asırlar süren peygamberlik görevini hiç aksatmadan, gece gündüz demeden nasıl yerine getirdiğini Rabbine arz etmektedir. İbn Kesîr, bu ifadenin bir elçinin görevini yaparken gösterdiği kesintisiz azmi, yorulmak bilmeyen kararlılığı ve yüksek sorumluluk ahlakını yansıttığını ifade eder.
فَلَمْ يَزِدْهُمْ دُعَآءِىٓ إِلَّا فِرَارًۭا
felem yezidhüm dü`âî illâ firârâ.
"Fakat benim çağrım, onların yalnızca hakikatten kaçışlarını artırdı."
Kalbi önyargı ve çıkar hırsıyla mühürlenmiş kimseler, en samimi öğütlerden bile hızla uzaklaşırlar.
Davetçinin bütün gayretine rağmen, muhatapların iradelerini kötülükten yana kullanmaları sonucunda haktan daha da kaçtıkları anlatılır. Râzî, doğru yolu bulmanın ancak kulun kendi samimi yönelişiyle nasip olacağını; inatçı kimselerin ise güneşten kaçan yarasa gibi gerçeğe sırt çevirdiğini vurgular.
وَإِنِّى كُلَّمَا دَعَوْتُهُمْ لِتَغْفِرَ لَهُمْ جَعَلُوٓا۟ أَصَٰبِعَهُمْ فِىٓ ءَاذَانِهِمْ وَٱسْتَغْشَوْا۟ ثِيَابَهُمْ وَأَصَرُّوا۟ وَٱسْتَكْبَرُوا۟ ٱسْتِكْبَارًۭا
veinnî küllemâ de`avtühüm litagfira lehüm ce`alû eṣâbi`ahüm fî âẕânihim vestagşev ŝiyâbehüm veeṣarru vestekberü-stikbârâ.
"Senin onları bağışlaman için kendilerini her ne zaman hakka çağırdıysam, parmaklarını kulaklarına tıkadılar, elbiselerine büründüler, inatla direndiler ve kibirlendikçe kibirlendiler."
Gerçeği duymamak için kulağını tıkayan ve kibirle örtünen insan, kendi kurtuluş kapısını kendi eliyle kapatır.
Ayet, inkârcıların hakikate karşı sergilediği psikolojik ve fiziksel direnci çarpıcı bir tabloyla tasvir eder. Taberî ve Mâtürîdî, kulak tıkamanın sözü dinlememeyi, elbiseye bürünmenin ise peygamberin yüzünü bile görmek istemeyen kibirli nefreti simgelediğini açıklar.
ثُمَّ إِنِّى دَعَوْتُهُمْ جِهَارًۭا
ŝümme innî de`avtühüm cihârâ.
"Sonra ben onları yüksek sesle, herkesin duyacağı şekilde açıkça davet ettim."
Toplumsal duyarsızlığı aşmak için hakikat bazen meydanlarda en gür ve net sesle haykırılmalıdır.
Hz. Nuh, kavminin ilgisizliği karşısında pes etmemiş, davet yöntemini çeşitlendirerek topluma açık çağrılarda bulunmuştur. İbn Kesîr ve Râzî, davetçinin muhataplarına ulaşmak için her meşru iletişim yolunu denemesi gerektiğini, açık çağrının toplumsal vicdanı uyandırma hamlesi olduğunu belirtir.
ثُمَّ إِنِّىٓ أَعْلَنتُ لَهُمْ وَأَسْرَرْتُ لَهُمْ إِسْرَارًۭا
ŝümme innî a`lentü lehüm veesrartü lehüm isrârâ.
"Daha sonra onlara hem açıktan açığa duyurdum hem de kendileriyle gizlice baş başa konuştum."
İnsanları doğruya kazanmak için hem topluma açık konuşmalar hem de birebir samimi görüşmeler yapılmalıdır.
Ayet, eğitim ve iletişimde yöntem zenginliğinin önemini ortaya koyar. Mâtürîdî ve Râzî, bazı insanların kalabalık içinde gurura kapılıp gerçeği kabul edemediğini, bu yüzden Hz. Nuh'un onların onurunu kırmamak adına evlerine giderek birebir ve gizlice nasihat ettiğini kaydeder.
فَقُلْتُ ٱسْتَغْفِرُوا۟ رَبَّكُمْ إِنَّهُۥ كَانَ غَفَّارًۭا
feḳultü-stagfirû rabbeküm innehû kâne gaffârâ.
"Onlara dedim ki: Rabbinizden bağışlanma dileyin; çünkü O, günahları çokça bağışlayandır."
Ne kadar büyük hata işlenmiş olursa olsun, samimi bir pişmanlıkla Allah'a yönelmek bütün kapıları açar.
Hz. Nuh, kavmini ümitsizliğe itmek yerine Yaratıcı'nın sonsuz affediciliğine sığınmaya çağırmıştır. Taberî, buradaki 'Gaffâr' isminin, kulların tekrar tekrar işlediği suçları bile tevbe ettiklerinde örten ve onları cezalandırmaktan vazgeçen ilahi merhameti ifade ettiğini açıklar.
يُرْسِلِ ٱلسَّمَآءَ عَلَيْكُم مِّدْرَارًۭا
yürsili-ssemâe `aleyküm midrârâ.
"Bağışlanma dileyin ki üzerinize gökten bol ve bereketli yağmurlar indirsin."
Ahlaki arınma ve Allah'a yöneliş, toplumların maddi hayatına da bolluk ve bereket olarak yansır.
İstiğfar ile tabiat olayları ve rızık bereketi arasındaki manevi bağa dikkat çekilmektedir. İbn Kesîr ve Râzî, kavmin uzun süreli kuraklıkla sınandığını, Hz. Nuh'un da onlara manevi temizliğin ve imanın hem ahiret kurtuluşu hem de dünyevi bolluk getireceğini müjdelediğini nakleder.
وَيُمْدِدْكُم بِأَمْوَٰلٍۢ وَبَنِينَ وَيَجْعَل لَّكُمْ جَنَّٰتٍۢ وَيَجْعَل لَّكُمْ أَنْهَٰرًۭا
veyümdidküm biemvâliv vebenîne veyec`al leküm cennâtiv veyec`al leküm enhârâ.
"Sizi mallar ve evlatlarla destekleyip güçlendirsin, sizin için yemyeşil bahçeler var etsin ve ırmaklar akıtsın."
Servet, nesil ve doğa nimetleri, kendi gücümüzün değil Yaratıcı'ya olan sadakatimizin birer emanetidir.
İman ve tevbenin toplumsal refahı, nesil emniyetini ve tarımsal bereketi artıracağı vurgulanır. Mâtürîdî, insanın doğası gereği mal ve evlat sevgisine düşkün olduğunu, Hz. Nuh'un da onların anladığı dilden konuşarak gerçek zenginliğin Allah'a kullukta bulunduğunu gösterdiğini belirtir.
مَّا لَكُمْ لَا تَرْجُونَ لِلَّهِ وَقَارًۭا
mâ leküm lâ tercûne lillâhi veḳârâ.
"Size ne oluyor ki Allah'ın yüceliğini hakkıyla takdir edemiyor, O'na saygı göstermiyorsunuz?"
İnsanın en büyük yanılgısı, kendisini yoktan var eden Yüce Yaratıcı'nın kudretini ve büyüklüğünü hafife almasıdır.
Hz. Nuh, maddi müjdelerden sonra muhataplarının vicdan ve akıllarına seslenerek onları sarsmaktadır. Taberî ve Râzî, 'Allah'a vakar yakıştıramamak' ifadesini, O'nun azametinden korkmamak, nimetlerine nankörlük etmek ve cansız putları O'na eş tutmak şeklinde tefsir ederler.
وَقَدْ خَلَقَكُمْ أَطْوَارًا
veḳad ḫaleḳaküm aṭvârâ.
"Oysa O, sizi çeşitli evrelerden geçirerek yaratmıştır."
İnsanın anne karnındaki mucizevi gelişim evreleri, Yaratıcı'nın benzersiz sanatının ve kudretinin en yakın kanıtıdır.
İnsanın kendi yaratılışındaki aşamalara bakarak ibret alması istenmektedir. İbn Kesîr ve Râzî, buradaki 'evreler' kavramının; topraktan nutfeye, alaktan mudgaya, kemik ve et giydirilmesinden ruh üflenip bilince kavuşmaya kadar uzanan kusursuz biyolojik ve ruhsal süreci anlattığını belirtir.
أَلَمْ تَرَوْا۟ كَيْفَ خَلَقَ ٱللَّهُ سَبْعَ سَمَٰوَٰتٍۢ طِبَاقًۭا
elem terav keyfe ḫaleḳa-llâhü seb`a semâvâtin ṭibâḳâ.
"Görmüyor musunuz, Allah yedi göğü birbiriyle tam bir uyum içinde kat kat nasıl yaratmıştır?"
Gökyüzünün muazzam katmanları arasındaki kusursuz denge ve uyum, evrende tesadüfe yer olmadığını haykırır.
İnsanın iç dünyasındaki delillerden sonra dış dünyadaki kozmik düzene dikkat çekilir. Taberî ve Mâtürîdî, 'tıbâkan' kelimesinin birbiri üstünde yükselen, hiçbir çatlak ve uyumsuzluk barındırmayan muhteşem gök tabakalarını ifade ettiğini, bunun da tek bir Yaratıcı'ya işaret ettiğini vurgular.
وَجَعَلَ ٱلْقَمَرَ فِيهِنَّ نُورًۭا وَجَعَلَ ٱلشَّمْسَ سِرَاجًۭا
vece`ale-lḳamera fîhinne nûrav vece`ale-şşemse sirâcâ.
"Onların içinde ayı bir aydınlık kılmış, güneşi de ışık ve ısı saçan bir kandil yapmıştır."
Geceyi aydınlatan ay ve dünyayı ısıtan güneş, insanın yaşaması için özel olarak tasarlanmış ilahi nimetlerdir.
Gökyüzündeki iki büyük gök cisminin farklı görev ve özelliklerine işaret edilir. Râzî, güneşin kendi enerjisini üreten yakıcı bir ışık kaynağı (sirâc), ayın ise bu ışığı yumuşatarak yansıtan dingin bir aydınlık (nûr) olarak nitelendirilmesindeki bilimsel ve edebi inceliğe dikkat çeker.
وَٱللَّهُ أَنۢبَتَكُم مِّنَ ٱلْأَرْضِ نَبَاتًۭا
vellâhü embeteküm mine-l'arḍi nebâtâ.
"Allah sizi de yerden bir bitki bitirir gibi topraktan var edip yetiştirmiştir."
Toprağın elementlerinden beslenerek büyüyen insan, kökenini unutmamalı ve kibre kapılmamalıdır.
İnsanın yaratılışı ile bitkilerin topraktan filizlenmesi arasında çarpıcı bir bağ kurulmaktadır. Mâtürîdî ve İbn Kesîr, hem ilk insan Hz. Âdem'in doğrudan topraktan yaratıldığını hem de bütün insanların topraktan yetişen gıdalarla beslenip büyüdüğünü, dolayısıyla insanın özünün toprağa dayandığını açıklar.
ثُمَّ يُعِيدُكُمْ فِيهَا وَيُخْرِجُكُمْ إِخْرَاجًۭا
ŝümme yü`îdüküm fîhâ veyuḫricüküm iḫrâcâ.
"Sonra sizi yine oraya döndürecek ve vakti geldiğinde sizi oradan tekrar diriltip çıkaracaktır."
Topraktan başlayan dünya yolculuğu ölümle yine toprağa dönecek, fakat hesap günü yeniden dirilişle tamamlanacaktır.
Hayat, ölüm ve yeniden diriliş döngüsü son derece yalın bir gerçeklik olarak sunulur. Taberî ve Râzî, insanı ilk kez topraktan var eden kudretin, kabirde çürüyen bedenleri kıyamet sabahı bir tohumun filizlenmesi gibi kolayca yeniden hayata döndüreceğini vurgular.
وَٱللَّهُ جَعَلَ لَكُمُ ٱلْأَرْضَ بِسَاطًۭا
vellâhü ce`ale lekümü-l'arḍa bisâṭâ.
"Allah, yeryüzünü sizin için geniş bir sergi gibi yayıp elverişli kılmıştır."
Yeryüzünün insan yaşamına uygun biçimde döşenmiş olması, üzerinde huzurla yaşayıp Yaratıcı'ya şükretmemiz içindir.
Dünya gezegeninin insanın barınmasına, tarım yapmasına ve yerleşmesine uygun bir yapıda yaratıldığı hatırlatılır. İbn Kesîr, 'bisât' kavramının, sert ve yaşanmaz bir küre yerine, insanın rahatça hayatını sürdürebileceği dengeli ve bereketli bir yeryüzü düzenini anlattığını belirtir.
لِّتَسْلُكُوا۟ مِنْهَا سُبُلًۭا فِجَاجًۭا
liteslükû minhâ sübülen ficâcâ.
"Böylece orada geniş yollarda ve vadilerde rahatça dolaşıp rızkınızı arayabilesiniz diye."
Yeryüzündeki doğal geçitler ve yollar, insanların birbirleriyle tanışması, ticaret yapması ve ibret alması için açılmıştır.
Önceki ayetin devamı olarak yeryüzünün yaşanabilir kılınmasının hikmeti açıklanır. Taberî ve Mâtürîdî, 'fîcâc' kelimesinin dağlar arasındaki geniş geçitleri ve vadileri ifade ettiğini; insanın bu yollarda seyahat ederek hem geçimini sağlaması hem de ilahi kudreti görmesi gerektiğini söyler.
قَالَ نُوحٌۭ رَّبِّ إِنَّهُمْ عَصَوْنِى وَٱتَّبَعُوا۟ مَن لَّمْ يَزِدْهُ مَالُهُۥ وَوَلَدُهُۥٓ إِلَّا خَسَارًۭا
ḳâle nûḥur rabbi innehüm `aṣavnî vettebe`û mel lem yezidhü mâlühû veveledühû illâ ḫasârâ.
Nuh dedi ki: "Rabbim! Doğrusu bunlar bana karşı geldiler de malı ve evladı kendi zararını artırmaktan başka işe yaramayan elebaşlarına uydular."
Servet ve güç sahiplerinin kibrine kapılıp hakikati reddedenler, hem kendilerini hem de peşlerinden gidenleri felakete sürükler.
Hz. Nuh, halkın sağduyuyu bırakıp şımarık zenginlerin ve kibirli liderlerin peşine takıldığını Rabbine şikâyet etmektedir. Râzî, nimet olarak verilen mal ve evladın, şükür yerine azgınlık aracı yapıldığında sahibinin yalnızca dünyevi ve uhrevi hüsranını büyüttüğünü açıklar.
وَمَكَرُوا۟ مَكْرًۭا كُبَّارًۭا
vemekerû mekran kübbârâ.
"O elebaşları da halkı aldatmak için birbirinden büyük ve sinsi tuzaklar kurdular."
Çıkarları zedelenen zalim odaklar, kitleleri gerçeklerden uzaklaştırmak için her türlü algı oyununa ve baskıya başvururlar.
Kavmin ileri gelenlerinin tevhid davetini boğmak için yürüttüğü organize kötülük anlatılır. Taberî ve İbn Kesîr, buradaki 'büyük tuzak' (mekran kubbârâ) ifadesinin; yalan propagandalar, yoksul inananları aşağılama, mal ve makamla insanları satın alma ve peygamberi tehdit etme olduğunu belirtir.
وَقَالُوا۟ لَا تَذَرُنَّ ءَالِهَتَكُمْ وَلَا تَذَرُنَّ وَدًّۭا وَلَا سُوَاعًۭا وَلَا يَغُوثَ وَيَعُوقَ وَنَسْرًۭا
veḳâlû lâ teẕerunne âliheteküm velâ teẕerunne veddev velâ süvâ`av velâ yegûŝe veye`ûḳa venesrâ.
"Halka şöyle dediler: Sakın ilahlarınızı bırakmayın; özellikle Ved, Suvâ', Yegûs, Ya'ûk ve Nesr putlarından asla vazgeçmeyin!"
Geçmişteki iyi insanları aşırı yücelterek kutsallaştırmak, toplumları adım adım şirke ve putperestliğe götürür.
Ayette geçen beş isim, insanlık tarihinde putperestliğin nasıl başladığını gösteren tarihi belgelerdir. İbn Kesîr ve Taberî'nin İbn Abbas'tan naklettiğine göre bunlar aslında geçmişte yaşamış dindar kimselerdi; ölümlerinden sonra hatıraları için dikilen heykelleri zamanla şeytanın telkiniyle ilahlaştırılmıştır.
وَقَدْ أَضَلُّوا۟ كَثِيرًۭا ۖ وَلَا تَزِدِ ٱلظَّٰلِمِينَ إِلَّا ضَلَٰلًۭا
veḳad eḍallû keŝîrâ. velâ tezidi-żżâlimîne illâ ḍalâlâ.
"Gerçekten bu elebaşları birçok insanı doğru yoldan saptırdılar. Rabbim! Sen de bu zalimlerin yalnızca şaşkınlığını ve çıkmazını artır."
Başkalarını bilerek batıla sürükleyen ve zulümde ısrar edenler, kendi kurdukları karanlık çıkmazda boğulmaya mahkûmdur.
Batıl önderlerin kitleleri felakete sürüklediği tespit edildikten sonra Hz. Nuh'un onlar hakkındaki duası yer alır. Mâtürîdî ve Râzî, bu duanın ancak dokuz yüz elli yıllık davetin ardından, artık içlerinden kimsenin inanmayacağı vahiyle kesinleştikten sonra yapıldığını özellikle vurgular.
مِّمَّا خَطِيٓـَٰٔتِهِمْ أُغْرِقُوا۟ فَأُدْخِلُوا۟ نَارًۭا فَلَمْ يَجِدُوا۟ لَهُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ أَنصَارًۭا
mimmâ ḫaṭîâtihim ugriḳû feüdḫilû nâran felem yecidû lehüm min dûni-llâhi enṣârâ.
Onlar kendi günahları yüzünden tufan sularında boğuldular ve hemen ardından ateşe sokuldular. Kendilerini Allah'a karşı koruyacak hiçbir yardımcı da bulamadılar.
İlahi adalete meydan okuyanların güvendiği sahte güçler, hesap vakti geldiğinde onları felaketten kurtaramaz.
Nuh kavminin hem dünyadaki tufan helaki hem de ölümden hemen sonra başlayan ahiret azabı kesin bir dille haber verilir. Râzî ve İbn Kesîr, 'boğuldular ve hemen ateşe sokuldular' ifadesinin, kıyamet kopmadan önce başlayan kabir (berzah) azabının en açık Kur'ânî delillerinden biri olduğuna dikkat çeker.
وَقَالَ نُوحٌۭ رَّبِّ لَا تَذَرْ عَلَى ٱلْأَرْضِ مِنَ ٱلْكَٰفِرِينَ دَيَّارًا
veḳâle nûḥur rabbi lâ teẕer `ale-l'arḍi mine-lkâfirîne deyyârâ.
Nuh dedi ki: "Rabbim! Yeryüzünde inkârcılardan yurt tutup dolaşan tek bir kimse bile bırakma!"
Kötülük ve zulüm ıslah olmaz bir kangrene dönüştüğünde, yeryüzünün huzuru için o fesat düzeninin yıkılması rahmet olur.
Hz. Nuh'un yeryüzünün inkârcılardan tamamen temizlenmesi için yaptığı ağır dua aktarılır. Taberî ve Mâtürîdî, bu duanın kişisel bir öfke veya intikam duygusuyla değil, Hûd suresi 36. ayette bildirildiği üzere 'artık kavminden kimsenin inanmayacağı' ilahi vahiyle kesinleşince yapıldığını açıklar.
إِنَّكَ إِن تَذَرْهُمْ يُضِلُّوا۟ عِبَادَكَ وَلَا يَلِدُوٓا۟ إِلَّا فَاجِرًۭا كَفَّارًۭا
inneke in teẕerhüm yüḍillû `ibâdeke velâ yelidû illâ fâciran keffârâ.
"Çünkü Sen onları yeryüzünde bırakırsan kullarını saptırırlar ve yalnızca ahlaksız, son derece nankör nesiller doğurup yetiştirirler."
Bozulmuş ve hakikate düşman kesilmiş bir kültür ortamı, yeni nesilleri de kendi zehirli kalıpları içinde yetiştirir.
Hz. Nuh, helak duasının gerekçesini toplumsal yozlaşmanın sürekliliğine bağlamaktadır. Râzî, buradaki ifadelerin fıtratı inkâr anlamına gelmediğini; asırlar süren tecrübe ve ilahi bildirim sonucunda o toplumun çocuklarını da koyu bir inkâr ve ahlaksızlık kültürüyle zehirlediğinin kesinleştiğini belirtir.
رَّبِّ ٱغْفِرْ لِى وَلِوَٰلِدَىَّ وَلِمَن دَخَلَ بَيْتِىَ مُؤْمِنًۭا وَلِلْمُؤْمِنِينَ وَٱلْمُؤْمِنَٰتِ وَلَا تَزِدِ ٱلظَّٰلِمِينَ إِلَّا تَبَارًۢا
rabbi-gfir lî velivâlideyye velimen deḫale beytiye mü'minev velilmü'minîne velmü'minât. velâ tezidi-żżâlimîne illâ tebârâ.
"Rabbim! Beni, anne babamı, inanmış olarak evime girenleri, inanan erkekleri ve inanan kadınları bağışla! Zalimlerin ise yalnızca yıkımını ve hüsranını artır!"
Kişi duasında önce kendisini ve ailesini, sonra da kıyamete kadar gelecek bütün inananları hayırla kuşatmalıdır.
Sure, Hz. Nuh'un bütün çağları aşan kuşatıcı bağışlanma duasıyla son bulur. İbn Kesîr ve Taberî, Hz. Nuh'un anne ve babasının tevhid inancına sahip kimseler olduğunu, 'evime girenler' ifadesinin ise onun mescidine, gemisine ve dinine giren bütün inananları kapsadığını kaydeder.