İçeriğe geç
Yolcu
79. Sure · Mekke · 46 Ayet

Nâziât Suresi

Ruhları alan meleklerden başlayıp kıyametin kesinliğini ve Hz. Musa ile Firavun kıssasını hatırlatan sure.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

79:1

وَٱلنَّـٰزِعَـٰتِ غَرْقًا

Ven-nâziâti garkâ.

Şiddetle çekip çıkaranlara (meleklere) yemin olsun,

Ölüm anı, insanın kontrol edemediği en kesin eşiktir.

'Nâziât' kökü, canı bedenden şiddetle çekip çıkaran melekleri anlatır; Mekke'de dirilişi inkâr edenlere ölümün kaçınılmazlığını hatırlatır. Bugün de bize, dünyaya ne kadar sıkı tutunursak tutunalım, bir gün her şeyden koparılacağımız gerçeğini fısıldar.

79:2

وَٱلنَّـٰشِطَـٰتِ نَشْطًا

Ven-nâşitâti neştâ.

Yumuşacık çekip alanlara,

İyi bir hayatın karşılığı, ölüm anında bile hissedilen derin bir huzurdur.

'Neşt' kelimesi, düğümü incitmeden çözmek gibi canı yumuşakça almayı ifade eder; ilk ayetteki sert çekişin tam zıddıdır. İnanan ve dürüst yaşayan bir insan için ayrılık bile bir eziyet değil, şefkatli bir geçişe dönüşür.

79:3

وَٱلسَّـٰبِحَـٰتِ سَبْحًا

Ves-sâbihâti sebhâ.

Hızla yüzüp gidenlere,

Evrendeki hiçbir iş başıboş değil, kusursuz bir hız ve düzenle yürür.

'Sâbihât', suda kayar gibi süzülen melekleri veya yörüngesinde akan gök cisimlerini simgeler. Kaos içinde sandığımız hayatımızda bile, görünmeyen bir elin her şeyi yerli yerine koyduğunu bilmek insana güven verir.

79:4

فَٱلسَّـٰبِقَـٰتِ سَبْقًا

Fes-sâbikâti sebkâ.

Yarışırcasına öne geçenlere,

İlahi emirleri yerine getirmede tereddüt değil, bir yarış ruhu vardır.

'Sâbikât', iyilik ve görev bilincinde en önde koşan melekleri anlatır. Bize de ertelemeyi bırakıp hayırda, adalette ve sorumlulukta her zaman öncü olmamız gerektiğini güçlüce hatırlatır.

79:5

فَٱلْمُدَبِّرَٰتِ أَمْرًا

Fel-mudebbirâti emrâ.

Ve işleri çekip çevirenlere yemin olsun ki (diriliş gerçektir).

Kâinat kendi haline bırakılmış bir makine değil, her an yönetilen bir emanettir.

'Müdebbirât', olayları hikmetle çekip çeviren ve düzenleyen melekleri ifade eder. En karmaşık görünen krizlerin ortasında bile, evrenin sahipsiz olmadığını bilmek kalbe sekinet verir.

79:6

يَوْمَ تَرْجُفُ ٱلرَّاجِفَةُ

Yevme tercuful-râcifeh.

O gün sarsan (ilk sûra üfleme) her şeyi sarsacak.

Güvenli sandığımız bütün dünyevi dayanaklar bir gün temelinden sarsılacaktır.

'Râcife', her şeyi yerinden oynatan ilk büyük sarsıntıyı ve sûra üflemeyi anlatır. Bugün sırtımızı dayadığımız makam, para ve güçlerin geçici olduğunu fark etmek, gerçek sağlam zemini aramaya iter.

79:7

تَتْبَعُهَا ٱلرَّادِفَةُ

Tetbeuhar-râdifeh.

Onu ikinci sarsıntı (yeniden diriliş) izleyecek.

Ölüm ve yıkım son söz değildir; ardından mutlaka yeni bir başlangıç gelir.

'Râdife', ilk sarsıntıyı takip eden ikinci üfleyişi ve yeniden dirilişi ifade eder. Bu ayet, hayatın bir hiçliğe değil, yaptıklarımızın hesabını vereceğimiz büyük bir uyanışa doğru aktığını gösterir.

79:8

قُلُوبٌ يَوْمَئِذٍ وَاجِفَةٌ

Kulûbun yevmeizin vâcifeh.

O gün kalpler korkuyla çarpacak.

Gerçekle yüzleşme anında insanın içi titrer ve tüm maskeler düşer.

'Vâcife', korku ve heyecandan yerinden fırlayacakmış gibi çarpan kalpleri tasvir eder. Bugün vicdanımızın sesini sustursak da, hakikatle baş başa kaldığımız o büyük günde kalbimiz asla yalan söyleyemez.

79:9

أَبْصَـٰرُهَا خَـٰشِعَةٌ

Ebsâruhâ hâşiah.

Gözler yere eğilecek.

Dünyadaki kibirli bakışlar, hakikat karşısında mahcubiyetle yere eğilecektir.

'Hâşia' kelimesi, korku ve pişmanlıktan başını kaldıramayan gözleri anlatır. Bugün insanlara tepeden bakanların, yarın kendi gerçekleriyle yüzleştiğinde nasıl küçüleceğini çarpıcı biçimde hatırlatır.

79:10

يَقُولُونَ أَءِنَّا لَمَرْدُودُونَ فِى ٱلْحَافِرَةِ

Yekûlûne e-innâ le-merdûdûne fil-hâfirah.

Diyorlar ki: 'Biz gerçekten eski hâlimize mi döndürüleceğiz?'

İnsan, aklının sınırlarını aşan gerçekleri çoğu zaman alaya alarak reddeder.

'Hâfira', insanın geldiği ilk hâle ve toprak altındaki başlangıcına geri dönmesini ifade eder. Mekke müşriklerinin 'çürüyünce mi dirileceğiz?' şaşkınlığı, bugün de maddeyi her şey sanan modern zihnin körlüğünü yansıtır.

79:11

أَءِذَا كُنَّا عِظَـٰمًا نَّخِرَةً

E-izâ kunnâ izâmen nahirah.

'Çürümüş kemikler hâline geldikten sonra mı?'

Bedenin çürümesi, insanın varlığının tamamen silindiği anlamına gelmez.

'Izâmen nahira', içi boşalıp ufalanmış kemikleri anlatır; inkârcılar bunu dirilişe engel görüyordu. Oysa yoktan var eden için, dağılmış parçaları yeniden bir araya getirmek hiç de zor değildir.

79:12

قَالُوا۟ تِلْكَ إِذًا كَرَّةٌ خَاسِرَةٌ

Kâlû tilke izen kerratun hâsirah.

'Öyleyse bu çok zararlı bir dönüş olur!' dediler.

Hesap vermekten korkanlar için yeniden diriliş fikri bir kâbus gibi görünür.

'Kerratün hâsira', yani 'zararlı bir dönüş' ifadesi, inkârcıların alaycı ama içten içe endişeli itirafıdır. Bugün de sorumluluktan kaçan insan, adaletin kurulacağı bir günü düşünmekten bile rahatsız olur.

79:13

فَإِنَّمَا هِىَ زَجْرَةٌ وَٰحِدَةٌ

Fe-innemâ hiye zecretun vâhidah.

Oysa o, sadece tek bir sesten (emirden) ibarettir.

Allah'ın iradesi önünde hiçbir engel, süreç veya zorluk yoktur.

'Zecre' kelimesi, tek bir azarlama, kesin ve geri çevrilmez bir çağrı anlamına gelir. Milyarlarca insanın yeniden dirilişi, kâinatın sahibi için sadece tek bir 'ol' emri kadar kolay ve kesindir.

79:14

فَإِذَا هُم بِٱلسَّاهِرَةِ

Fe-izâ hum bis-sâhirah.

Bir de bakmışsın ki hepsi uyanıp meydandadır!

Toprağın altı bir son değil, büyük buluşma için geçici bir bekleme salonudur.

'Sâhire', uyku tutmayan, herkesin uyanık ve gözler önünde olacağı dümdüz bir alanı ifade eder. Bir anda herkesin kendini o büyük meydanda bulacak olması, hayatı ciddiye almamız için güçlü bir uyarıdır.

79:15

هَلْ أَتَىٰكَ حَدِيثُ مُوسَىٰٓ

Hel etâke hadîsu Mûsâ.

Musa'nın haberi sana geldi mi?

Tarihin en büyük dersleri, güç zehirlenmesi yaşayanların hikâyelerinde gizlidir.

Kur'an, Mekke'deki baskı ortamında Hz. Peygamber'e moral vermek için Hz. Musa kıssasını hatırlatır. Bugün de zorbalık karşısında yalnız hissedenlere, hakkın eninde sonunda galip geleceğini müjdeler.

79:16

إِذْ نَادَىٰهُ رَبُّهُۥ بِٱلْوَادِ ٱلْمُقَدَّسِ طُوًى

İz nâdâhu rabbuhû bil-vâdil-mukaddesi Tuvâ.

Hani Rabbi ona kutsal Tuvâ vadisinde seslenmişti:

İnsan, hayatının en büyük çağrısını bazen en ıssız ve sade anlarda duyar.

Tuvâ vadisi, Hz. Musa'nın ilahi vahye muhatap olduğu kutsal ve arınmış mekânı simgeler. Günümüzün gürültüsü içinde biz de kalbimizi arındırdığımızda, Rabbimizin sesini ve yönlendirmesini duyabiliriz.

79:17

ٱذْهَبْ إِلَىٰ فِرْعَوْنَ إِنَّهُۥ طَغَىٰ

İzheb ilâ Fir'avne innehû tagâ.

'Firavun'a git; çünkü o iyice azdı.'

Zulüm ve kibir sınır tanımaz hâle geldiğinde, hakkı söylemek ertelenemez bir görevdir.

'Tağâ' fiili, suyun taşması gibi insanın kendi haddini aşıp azgınlaşmasını anlatır. Firavun'a gitme emri, bugün de en güçlü zorbaların karşısına bile hakikatle çıkma cesareti verir.

79:18

فَقُلْ هَل لَّكَ إِلَىٰٓ أَن تَزَكَّىٰ

Fe-kul hel leke ilâ en tezekkâ.

'Ona de ki: Arınıp temizlenmek ister misin?'

En katı kalplere bile önce yumuşak bir davet ve arınma fırsatı sunulur.

'Tezekkâ' kelimesi, kişinin kirlerinden, kibrinden ve zulmünden arınıp büyümesini ifade eder. İslam'ın tebliğ dili, karşıdakini ezmek değil, ona kendi ruhunu temizleme şansı tanımaktır.

79:19

وَأَهْدِيَكَ إِلَىٰ رَبِّكَ فَتَخْشَىٰ

Ve ehdiyeke ilâ rabbike fe-tahşâ.

'Seni Rabbine giden yola ileteyim de O'na saygı duyasın.'

Gerçek rehberlik, insanı kendine değil, Yaratıcısına ve vicdanına bağlamaktır.

'Haşyet' kelimesi, kör bir korkuyu değil, Allah'ın büyüklüğünü bilmekten doğan derin saygıyı anlatır. Saygı ve sorumluluk duyan insan, başkalarına zulmetmekten de kendiliğinden vazgeçer.

79:20

فَأَرَىٰهُ ٱلْـَٔايَةَ ٱلْكُبْرَىٰ

Fe-erâhul-âyetel-kubrâ.

Bunun üzerine ona o büyük mucizeyi gösterdi.

Hakikat, sadece sözle değil, inkâr edilemeyecek açık delillerle desteklenir.

'Âyetü'l-kübrâ', Hz. Musa'nın asasının yılana dönüşmesi gibi aklı ve gözü ikna eden büyük mucizedir. Bugün de Allah'ın evrendeki ve vicdandaki açık işaretleri, görmek isteyen her gözün önündedir.

79:21

فَكَذَّبَ وَعَصَىٰ

Fe-kezzebe ve asâ.

Ama o yalanladı ve baş kaldırdı.

Kibir, insanın gözünün önündeki en açık gerçeği bile inkâr etmesine yol açar.

Firavun delili gördüğü hâlde 'kezzebe' (yalanladı) ve 'asâ' (baş kaldırdı) tavrını seçti. İnanmamak çoğu zaman bilgi eksikliğinden değil, nefsin boyun eğmek istememesinden kaynaklanır.

79:22

ثُمَّ أَدْبَرَ يَسْعَىٰ

Summe edbera yes'â.

Sonra sırtını dönüp koşuşturmaya başladı.

Hakikatten yüz çevirenler, kendi yalanlarını ayakta tutmak için sürekli çabalarlar.

'Edbera yes'â', sırtını dönüp telaşla ve kötülük peşinde koşuşturmayı anlatır. Bugün de gerçeği gizlemek isteyenler, algı oyunları ve telaşlı bir çaba içinde ömür tüketirler.

79:23

فَحَشَرَ فَنَادَىٰ

Fe-haşera fe-nâdâ.

Adamlarını topladı ve şöyle seslendi:

Zorbalar, tek başlarına ayakta kalamadıkları için etraflarına kalabalıklar toplarlar.

Firavun'un 'haşere' (topladı) ve 'nâdâ' (seslendi) tavrı, kitleleri manipüle etme çabasıdır. Kalabalıkların alkışı, bir fikrin doğru olduğunu değil, sadece gücün etrafında toplanıldığını gösterir.

79:24

فَقَالَ أَنَا۠ رَبُّكُمُ ٱلْأَعْلَىٰ

Fe-kâle ene rabbukumul-a'lâ.

'Sizin en yüce rabbiniz benim!' dedi.

Gücün zirvesine çıkan insan, sınır tanımazsa kendini ilahlaştırmaya başlar.

'Ene rabbükümü'l-a'lâ' sözü, insanlık tarihindeki en büyük kibir ve hadsizlik cümlesidir. Bugün de parayı, makamı veya teknolojiyi mutlak güç sananlar, aslında aynı yanılgının modern birer tekrarını yaşar.

79:25

فَأَخَذَهُ ٱللَّهُ نَكَالَ ٱلْـَٔاخِرَةِ وَٱلْأُولَىٰٓ

Fe-ehazehullâhu nekâlel-âhirati vel-ûlâ.

Allah da onu hem dünya hem de ahiret azabıyla yakalayıverdi.

Zulmün ve kibrin sonu, hem bu dünyada hem de ahirette kesin bir çöküştür.

'Nekâl' kelimesi, başkalarına ibret olacak ağır ve ibretlik cezayı ifade eder. Firavun'un sulara gömülmesi, hiçbir gücün ilahi adaletin önüne geçemeyeceğinin tarihsel kanıtıdır.

79:26

إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَعِبْرَةً لِّمَن يَخْشَىٰٓ

İnne fî zâlike le-ibraten li-men yahşâ.

Elbette bunda, saygı ve sorumluluk duyan herkes için büyük bir ders vardır.

Geçmişin yıkımları, bugünün insanı için sıradan birer tarih hikâyesi değil, canlı birer uyarıdır.

'İbret', bir durumdan öbürüne geçmek, yani başkasının sonundan kendine ders çıkarmaktır. Sorumluluk bilinci taşıyan her insan, güç sarhoşluğunun nereye varacağını bu kıssadan okur.

79:27

ءَأَنتُمْ أَشَدُّ خَلْقًا أَمِ ٱلسَّمَآءُ ۚ بَنَىٰهَا

E-entum eşeddu halkan emis-semâu benâhâ.

Sizi yaratmak mı daha zor, yoksa göğü yaratmak mı? Onu Allah bina etti.

Kendi yaratılışını küçümseyen insan, başını kaldırıp gökyüzünün ihtişamına bakmalıdır.

Ayet, dirilişi imkânsız görenlere 'göğü bina etmek mi daha zor, sizi yeniden yaratmak mı?' diye sorar. Devasa galaksileri yoktan var eden kudret için insanı diriltmek elbette çok kolaydır.

79:28

رَفَعَ سَمْكَهَا فَسَوَّىٰهَا

Refea semkehâ fe-sevvâhâ.

Tavanını yükseltti ve ona kusursuz bir düzen verdi.

Gökyüzü, rastgele dağılmış boşluklar değil, ölçülü ve kusursuz bir mimaridir.

'Sevvâhâ' fiili, göğün tavanını eksiksiz, dengeli ve uyumlu bir düzene kavuşturmayı anlatır. Evrendeki bu hassas denge, hayatımızın da bir ölçü ve anlam üzerine kurulu olduğunu gösterir.

79:29

وَأَغْطَشَ لَيْلَهَا وَأَخْرَجَ ضُحَىٰهَا

Ve agtaşa leylehâ ve ahraca duhâhâ.

Gecesini kararttı, kuşluğunu (aydınlığını) ortaya çıkardı.

Gece ve gündüzün birbirini takip etmesi, insanın hem dinlenmesi hem de üretmesi içindir.

'Ağtaşa' karanlığın örtmesini, 'ahrece duhaha' ise kuşluk aydınlığının ortaya çıkmasını ifade eder. Zamanın bu şaşmaz ritmi, bize hem çalışmanın hem de derin düşünmeün vaktini hatırlatır.

79:30

وَٱلْأَرْضَ بَعْدَ ذَٰلِكَ دَحَىٰهَآ

Vel-arda ba'de zâlike dehâhâ.

Ardından yeryüzünü yayıp döşedi.

Yeryüzü, insanın yaşaması için özel olarak hazırlanmış, döşenmiş bir yuvadır.

'Dehâhâ' kelimesi, yeryüzünü yayıp yuvarlayarak yaşamaya elverişli hâle getirmeyi anlatır. Üzerinde yürüdüğümüz bu toprak, aslında bize emanet edilmiş eşsiz ve bereketli bir sofradır.

79:31

أَخْرَجَ مِنْهَا مَآءَهَا وَمَرْعَىٰهَا

Ahraca minhâ mâehâ ve mer'âhâ.

Ondan suyunu ve otlaklarını çıkardı.

Toprağın bağrından fışkıran su ve yeşillik, hayatın kesintisiz devamının sırrıdır.

'Mer'âhâ' ifadesi, canlıların beslendiği otlakları ve bereketi simgeler. Susuz ve çorak bir kayayı bile yeşerten güç, umudunu kaybetmiş kalpleri de yeniden diriltebilir.

79:32

وَٱلْجِبَالَ أَرْسَىٰهَا

Vel-cibâle ersâhâ.

Dağları da sağlamca yerleştirdi.

Dağlar, yeryüzünün dengesini koruyan ve insana sarsılmazlık hissi veren birer kazıktır.

'Ersâhâ' fiili, dağları yerli yerine sağlamca oturtup sabitlemeyi ifade eder. Doğadaki bu heybet, insanın da ilkelerinde dağlar gibi sağlam durması gerektiğini fısıldar.

79:33

مَتَـٰعًا لَّكُمْ وَلِأَنْعَـٰمِكُمْ

Metâan lekum ve li-en'âmikum.

Bütün bunlar sizin ve hayvanlarınızın faydalanması içindir.

Kâinattaki her nimet, insanın ve tüm canlıların ortak faydalanması için verilmiştir.

'Metâan' kelimesi, geçici ama hayatı kolaylaştıran ve keyif veren faydalanmayı anlatır. Bu bilinç, doğayı tüketmeyi değil, ona şükrederek ve onu koruyarak yaşamayı gerektirir.

79:34

فَإِذَا جَآءَتِ ٱلطَّآمَّةُ ٱلْكُبْرَىٰ

Fe-izâ câetit-tâmmetul-kubrâ.

Her şeyi bastıran o büyük felaket (kıyamet) geldiğinde,

Dünyadaki tüm gürültüleri bastıracak o büyük gerçek anı mutlaka gelecektir.

'Tâmmetü'l-kübrâ', her şeyi kaplayıp bastıran, hiçbir şeyin gizli kalamayacağı büyük kıyameti anlatır. O an geldiğinde, bugünün önemsiz tartışmaları ve sahte gündemleri tamamen silinecektir.

79:35

يَوْمَ يَتَذَكَّرُ ٱلْإِنسَـٰنُ مَا سَعَىٰ

Yevme yetezekkerul-insânu mâ seâ.

İşte o gün insan, ne için çabaladığını tek tek hatırlar.

İnsan, ömrünü neyin peşinde tükettiğini en net şekilde hesap günü hatırlayacaktır.

'Mâ se'â', kişinin hayat boyu koşturduğu, emek verdiği ve uğruna ter döktüğü her şeyi ifade eder. Bugün kendimize 'ben gerçekten neyin peşinde koşuyorum?' diye sormak, o günkü pişmanlığı önler.

79:36

وَبُرِّزَتِ ٱلْجَحِيمُ لِمَن يَرَىٰ

Ve burrizetil-cehîmu li-men yerâ.

Ve cehennem, gören herkesin önüne açıkça çıkarılır.

Hakikati görmezden gelenler için bile gerçekler bir gün tüm çıplaklığıyla ortaya serilecektir.

'Bürrizet', gizli olanın herkesin göreceği şekilde açıkça meydana çıkarılmasını anlatır. Kötülüğün ve inkârın sonucu olan cehennem, o gün inkâr edilemez bir gerçek olarak karşımızda duracaktır.

79:37

فَأَمَّا مَن طَغَىٰ

Fe-emmâ men tagâ.

Kim sınırı aşıp azgınlık ettiyse,

İnsanı felakete sürükleyen asıl şey, sınır tanımazlık ve ölçüsüzlüktür.

'Tağâ' kelimesi, Allah'ın koyduğu ahlaki ve insani sınırları çiğneyip azgınlaşmayı ifade eder. Sınırını bilmeyen güç, sonunda hem başkasını yakar hem de kendi acı sonunu hazırlar.

79:38

وَءَاثَرَ ٱلْحَيَوٰةَ ٱلدُّنْيَا

Ve âseral-hayâted-dunyâ.

Ve sadece dünya hayatını tercih ettiyse,

Sadece anlık hazları ve dünyayı merkeze almak, insanın ufkunu daraltır.

'Âsera' fiili, geçici olan dünya hayatını, kalıcı olan ahiret değerlerine tercih etmeyi anlatır. Dünyayı araç değil amaç hâline getiren insan, en değerli hazinesini kaybetmiş olur.

79:39

فَإِنَّ ٱلْجَحِيمَ هِىَ ٱلْمَأْوَىٰ

Fe-innel-cehîme hiyel-me'vâ.

Şüphesiz onun varacağı yer cehennemdir.

Ölçüsüz bir hayatın ve dünyaya tapınmanın doğal sonucu, kendi elleriyle hazırladığı ateştir.

'Cahîm', alevi harlı ve yakıcı ateşi ifade eder; bu, azgınlığın adalet gereği karşılığıdır. Bu uyarı, insanı korkutmak için değil, yanlış yoldan dönmesini sağlamak içindir.

79:40

وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِۦ وَنَهَى ٱلنَّفْسَ عَنِ ٱلْهَوَىٰ

Ve emmâ men hâfe makâme rabbihî ve nehen-nefse anil-hevâ.

Ama kim Rabbinin huzurunda hesap vermekten çekinir ve nefsini bencil arzularından alıkoyarsa,

Gerçek özgürlük, nefsin her arzusuna uymak değil, ona söz geçirebilmektir.

'Nehâ'n-nefse ani'l-hevâ', bencil ve yıkıcı tutkulara 'dur' diyebilme iradesini anlatır. Rabbinin huzurunda duracağını bilen insan, hem kendine hem topluma zarar verecek arzulardan kendini korur.

79:41

فَإِنَّ ٱلْجَنَّةَ هِىَ ٱلْمَأْوَىٰ

Fe-innel-cennete hiyel-me'vâ.

İşte onun varacağı yer de cennettir.

İradesine sahip çıkan ve sorumluluk bilinciyle yaşayanların varacağı yer huzur yurdudur.

'Me'vâ' kelimesi, sığınılacak güvenli evi ve kalıcı yurdu ifade eder. Bugün nefsine karşı verdiği küçük mücadeleler, insana yarın sonsuz bir esenlik kapısı açar.

79:42

يَسْـَٔلُونَكَ عَنِ ٱلسَّاعَةِ أَيَّانَ مُرْسَىٰهَا

Yes'elûneke anis-sâati eyyâne mursâhâ.

Sana kıyametin ne zaman kopacağını soruyorlar.

İnsanlar çoğu zaman 'ne yapmalıyım?' yerine 'kıyamet ne zaman?' gibi gereksiz sorulara takılır.

'Eyyâne mürsâhâ', 'demiri ne zaman atacak, ne zaman gelip çatacak?' anlamında alaycı bir sorudur. Mekke müşriklerinin bu tavrı, bugün de asıl sorumluluktan kaçıp tarih tahminleriyle oyalananlara benzer.

79:43

فِيمَ أَنتَ مِن ذِكْرَىٰهَآ

Fîme ente min zikrâhâ.

Senin onu bilip söylemen ne mümkün!

Peygamberler bile gaybın ve zamanın mutlak bilgisini kendilerinde görmezler.

Ayet, 'senin onu bilip söylemen ne mümkün!' diyerek kulun sınırlarını netleştirir. İnsan, bilmediği tarihlerin peşine düşmek yerine, bildiği görevlerini yerine getirmekle yükümlüdür.

79:44

إِلَىٰ رَبِّكَ مُنتَهَىٰهَآ

İlâ rabbike muntehâhâ.

Onun kesin bilgisi yalnızca Rabbine aittir.

Zamanın ve sonun kesin bilgisi, yalnızca kâinatı yöneten Allah'a aittir.

'Müntehâhâ', bu bilginin son durağının ve kaynağının sadece Rabbin katı olduğunu belirtir. Tarihin gizli kalması, insanın her an uyanık ve hazırlıklı kalması için büyük bir hikmettir.

79:45

إِنَّمَآ أَنتَ مُنذِرُ مَن يَخْشَىٰهَا

İnnemâ ente munziru men yahşâhâ.

Sen ancak ondan çekinip sorumluluk duyanları uyarıcısın.

Uyarılar, sadece kalbinde sorumluluk ve saygı taşıyan insanlarda yankı bulur.

'Münzir', yaklaşan tehlikeyi önceden haber verip insanı uyaran elçiyi ifade eder. Hakikat herkesin önüne konur ama ondan sadece vicdanını her daim diri tutanlar faydalanır.

79:46

كَأَنَّهُمْ يَوْمَ يَرَوْنَهَا لَمْ يَلْبَثُوٓا۟ إِلَّا عَشِيَّةً أَوْ ضُحَىٰهَا

Ke-ennehum yevme yeravnehâ lem yelbesû illâ aşiyyeten ev duhâhâ.

Onu gördükleri gün, dünyada sanki sadece bir akşamüstü ya da bir kuşluk vakti kadar kalmış gibi hissedecekler.

Uğruna ömür tükettiğimiz dünya hayatı, hakikatle yüzleştiğimizde bir anlık hayal gibi kalacaktır.

'Aşiyye' (akşamüstü) ve 'duha' (kuşluk), insanın dünyada geçirdiği sürenin kısalığını anlatan çarpıcı benzetmelerdir. Bu kısa misafirliği kalıcı iyiliklerle doldurmak, insanın en büyük kazancıdır.