İçeriğe geç
Yolcu
58. Sure · Medine · 22 Ayet

Mücâdele Suresi

Haksızlığa uğrayan kadının sesini işiten Allah'ın gizli fısıldaşmaları dahi bildiğini ve hizbullahın üstünlüğünü beyan eden sure.

بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ

58:1

قَدْ سَمِعَ ٱللَّهُ قَوْلَ ٱلَّتِى تُجَٰدِلُكَ فِى زَوْجِهَا وَتَشْتَكِىٓ إِلَى ٱللَّهِ وَٱللَّهُ يَسْمَعُ تَحَاوُرَكُمَآ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ سَمِيعٌۢ بَصِيرٌ

ḳad semi`a-llâhü ḳavle-lletî tücâdilüke fi zevcihâ veteştekî ile-llâh. vellâhü yesme`u teḥâvurakümâ. inne-llâhe semî`um beṣîr.

Kocası hakkında seninle tartışan ve durumunu Allah'a arz eden kadının sözünü Allah elbette işitmiştir. Allah ikinizin karşılıklı konuşmasını dinliyordu. Şüphesiz Allah her şeyi işitendir, her şeyi görendir.

Haksızlığa uğrayan bir insanın samimi yakarışı, ilahi adalette mutlaka karşılık bulur.

Ayet, eşinin haksız muamelesine karşı hak arayan Havle bint Sa'lebe'nin başvurusunu konu edinir. Taberî ve Mâtürîdî, Yüce Yaratıcı'nın mazlumların sesine doğrudan muhatap olduğunu ve İslam hukukunda insan onurunu hiçe sayan keyfi uygulamaların derhal geçersiz kılındığını vurgular.

58:2

ٱلَّذِينَ يُظَٰهِرُونَ مِنكُم مِّن نِّسَآئِهِم مَّا هُنَّ أُمَّهَٰتِهِمْ ۖ إِنْ أُمَّهَٰتُهُمْ إِلَّا ٱلَّٰٓـِٔى وَلَدْنَهُمْ ۚ وَإِنَّهُمْ لَيَقُولُونَ مُنكَرًۭا مِّنَ ٱلْقَوْلِ وَزُورًۭا ۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ لَعَفُوٌّ غَفُورٌۭ

elleẕîne yüżâhirûne minküm min nisâihim mâ hünne ümmehâtihim. in ümmehâtühüm ille-llâî velednâhüm. veinnehüm leyeḳûlûne münkeram mine-lḳavli vezûrâ. veinne-llâhe le`afüvvun gafûr.

İçinizden eşlerini annelerine benzeterek kendilerine haram kılanlar bilsinler ki, eşleri onların anneleri değildir. Onların anneleri, ancak kendilerini doğuran kadınlardır. Kuşkusuz onlar çirkin ve asılsız bir söz söylüyorlar. Bununla beraber Allah çok affedicidir, çok bağışlayıcıdır.

Aile içi ilişkilerde öfkeyle söylenen haksız ve temelsiz sözler insanı ağır sorumluluk altına sokar.

Cahiliye döneminde kadını ortada bırakan 'zıhâr' geleneği bu ayetle kesin olarak reddedilmiştir. Râzî ve İbn Kesîr, hukuki bağların asılsız benzetmelerle ve keyfi dayatmalarla bozulmayacağını, aile kurumunda kadının haklarının ilahi güvence altında korunduğunu açıklar.

58:3

وَٱلَّذِينَ يُظَٰهِرُونَ مِن نِّسَآئِهِمْ ثُمَّ يَعُودُونَ لِمَا قَالُوا۟ فَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍۢ مِّن قَبْلِ أَن يَتَمَآسَّا ۚ ذَٰلِكُمْ تُوعَظُونَ بِهِۦ ۚ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌۭ

velleẕîne yüżâhirûne min nisâihim ŝümme ye`ûdûne limâ ḳâlû fetaḥrîru raḳabetim min ḳabli ey yetemâssâ. ẕâliküm tû`ażûne bih. vellâhü bimâ ta`melûne ḫabîr.

Eşlerine zıhâr yapıp ardından söylediklerinden geri dönecek olanlar, eşleriyle bir araya gelmeden önce bir köleyi özgürlüğüne kavuşturmalıdır. İşte size verilen öğüt budur. Allah, yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.

Hatalı bir karardan dönmek, bedeli ödenmesi gereken ahlaki ve hukuki bir sorumluluktur.

Ayet, zıhâr yapan kimsenin evliliğine devam edebilmesi için köle azadını şart koşar. Mâtürîdî ve Taberî, İslam'ın yapılan hataların kefareti olarak insan özgürlüğünü teşvik ettiğini, böylece toplumsal yaraların sarılmasını kişisel pişmanlıkların telafisi kıldığını belirtir.

58:4

فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ شَهْرَيْنِ مُتَتَابِعَيْنِ مِن قَبْلِ أَن يَتَمَآسَّا ۖ فَمَن لَّمْ يَسْتَطِعْ فَإِطْعَامُ سِتِّينَ مِسْكِينًۭا ۚ ذَٰلِكَ لِتُؤْمِنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ ۚ وَتِلْكَ حُدُودُ ٱللَّهِ ۗ وَلِلْكَٰفِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ

femel lem yecid feṣiyâmü şehrayni mütetâbi`ayni min ḳabli ey yetemâssâ. femel lem yesteṭi` feiṭ`âmü sittîne miskînâ. ẕâlike litü'minû billâhi verasûlih. vetilke ḥudûdü-llâh. velilkâfirîne `aẕâbün elîm.

Buna imkân bulamayan kimse, eşiyle bir araya gelmeden önce peş peşe iki ay oruç tutmalıdır. Buna da gücü yetmeyen altmış yoksulu doyurmalıdır. Bu hükümler, Allah'a ve elçisine samimiyetle inanmanız içindir. Bunlar Allah'ın koyduğu sınırlardır; bunları çiğneyen inkârcılar için can yakıcı bir azap vardır.

Kişi kendi fevri davranışlarının bedelini nefis terbiyesi ve toplumsal dayanışma ile öder.

Zıhâr kefaretinde oruç ve yoksulu doyurma alternatifleri sıralanır. Râzî, ilahi cezaların temel amacının insanı eğitmek, toplumsal adaleti pekiştirmek ve zayıfları gözetmek olduğunu ifade eder. İbadet ile sosyal yardımlaşma iç içe geçirilerek ahlaki disiplin hedeflenir.

58:5

إِنَّ ٱلَّذِينَ يُحَآدُّونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ كُبِتُوا۟ كَمَا كُبِتَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ ۚ وَقَدْ أَنزَلْنَآ ءَايَٰتٍۭ بَيِّنَٰتٍۢ ۚ وَلِلْكَٰفِرِينَ عَذَابٌۭ مُّهِينٌۭ

inne-lleẕîne yüḥâddûne-llâhe verasûlehû kübitû kemâ kübite-lleẕîne min ḳablihim veḳad enzelnâ âyâtim beyyinât. velilkâfirîne `aẕâbüm mühîn.

Allah'a ve elçisine karşı gelip sınırları aşanlar, kendilerinden öncekiler nasıl alçaltılıp perişan edildiyse öylece alçaltılacaklardır. Biz apaçık deliller indirmiş bulunuyoruz. Bu gerçekleri inkâr edenler için küçük düşürücü bir azap vardır.

Hakka ve adalete savaş açan kibirli güçler, tarihin her döneminde hüsrana uğramaya mahkûmdur.

İlahi düzene meydan okuyanların kaçınılmaz akıbeti hatırlatılır. Taberî ve İbn Kesîr, hakikati çiğneyip Peygamber yoluna engel çıkaranların daha dünyadayken alçalıp perişan olacaklarını, önceki inkârcı milletlerin sonunun bu gerçeğe en açık tanık olduğunu açıklar.

58:6

يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ ٱللَّهُ جَمِيعًۭا فَيُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوٓا۟ ۚ أَحْصَىٰهُ ٱللَّهُ وَنَسُوهُ ۚ وَٱللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍۢ شَهِيدٌ

yevme yeb`aŝühümü-llâhü cemî`an feyünebbiühüm bimâ `amilû. aḥṣâhü-llâhü venesûh. vellâhü `alâ külli şey'in şehîd.

O gün Allah onların hepsini diriltecek ve dünyada yapıp ettikleri her şeyi kendilerine haber verecektir. Onlar unutmuş olsalar bile Allah bütün bunları bir bir sayıp kaydetmiştir. Çünkü Allah her şeye hakkıyla tanıktır.

İnsan unuttuğu anları bile ilahi adaletin terazisinde eksiksiz olarak karşısında bulacaktır.

Mahşer günü gerçekleşecek evrensel diriliş ve kusursuz kayıt sistemi beyan edilir. Mâtürîdî, insanın kendi geçmişini unutup hafife almasının sorumluluğu ortadan kaldırmayacağını, Yüce Yaratıcı'nın her eylemi bütün ayrıntılarıyla bildiğini ve adaletle hükmedeceğini vurgular.

58:7

أَلَمْ تَرَ أَنَّ ٱللَّهَ يَعْلَمُ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۖ مَا يَكُونُ مِن نَّجْوَىٰ ثَلَٰثَةٍ إِلَّا هُوَ رَابِعُهُمْ وَلَا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سَادِسُهُمْ وَلَآ أَدْنَىٰ مِن ذَٰلِكَ وَلَآ أَكْثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَ مَا كَانُوا۟ ۖ ثُمَّ يُنَبِّئُهُم بِمَا عَمِلُوا۟ يَوْمَ ٱلْقِيَٰمَةِ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌ

elem tera enne-llâhe ya`lemü mâ fi-ssemâvâti vemâ fi-l'arḍ. mâ yekûnü min necvâ ŝelâŝetin illâ hüve râbi`uhüm velâ ḫamsetin illâ hüve sâdisühüm velâ ednâ min ẕâlike velâ ekŝera illâ hüve me`ahüm eyne mâ kânû. ŝümme yünebbiühüm bimâ `amilû yevme-lḳiyâmeh. inne-llâhe bikülli şey'in `alîm.

Göklerde ve yerde olan her şeyi Allah'ın bildiğini görmüyor musun? Üç kişi gizlice konuşsa mutlaka dördüncüleri O'dur; beş kişi gizlice konuşsa mutlaka altıncıları O'dur. Bundan daha az veya daha çok da olsalar, nerede bulunurlarsa bulunsunlar O mutlaka onların yanındadır. Sonra kıyamet günü yaptıklarını onlara bildirecektir. Kuşkusuz Allah her şeyi bilendir.

Hiçbir gizli plan ve fısıltı ilahi denetimden saklanamaz; insan daima ilahi gözetim altındadır.

Ayet, ilahi ilmin her mekân ve varlığı kuşattığını eşsiz bir dille anlatır. Râzî ve Taberî, buradaki beraberliğin mekânsal değil, ilim, kudret ve gözetim yönüyle olduğunu, kulun gizli fısıltılarında bile ahlaki sorumluluk bilinci taşıması gerektiğini belirtir.

58:8

أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ نُهُوا۟ عَنِ ٱلنَّجْوَىٰ ثُمَّ يَعُودُونَ لِمَا نُهُوا۟ عَنْهُ وَيَتَنَٰجَوْنَ بِٱلْإِثْمِ وَٱلْعُدْوَٰنِ وَمَعْصِيَتِ ٱلرَّسُولِ وَإِذَا جَآءُوكَ حَيَّوْكَ بِمَا لَمْ يُحَيِّكَ بِهِ ٱللَّهُ وَيَقُولُونَ فِىٓ أَنفُسِهِمْ لَوْلَا يُعَذِّبُنَا ٱللَّهُ بِمَا نَقُولُ ۚ حَسْبُهُمْ جَهَنَّمُ يَصْلَوْنَهَا ۖ فَبِئْسَ ٱلْمَصِيرُ

elem tera ile-lleẕîne nühû `ani-nnecvâ ŝümme ye`ûdûne limâ nühû `anhü veyetenâcevne bil'iŝmi vel`udvâv vema`ṣiyeti-rrasûl. veiẕâ câûke ḥayyevke bimâ lem yüḥayyike bihi-llâhü veyeḳûlûne fî enfüsihim levlâ yü`aẕẕibüne-llâhü bimâ neḳûl. ḥasbühüm cehennem. yaṣlevnehâ. febi'se-lmeṣîr.

Gizli toplantı ve fısıldaşmalardan menedildikleri halde yine de yasaklanan şeye dönen, günah, düşmanlık ve elçiye isyan hususunda fısıldaşanları görmedin mi? Sana geldiklerinde, Allah'ın seni selamlamadığı bir biçimde selam verirler; kendi içlerinden de, 'Bu söylediklerimiz yüzünden Allah bize ceza verse ya!' derler. Onlara cehennem yeter! Oraya girecekler; orası ne kötü bir gidiş yeridir!

Karanlık kulisler kurup fitne ve bozgunculuk peşinde koşmak, insanın kalbini çürütür ve onu felakete sürükler.

Medine'deki ikiyüzlülerin sinsi toplantıları ve Peygamber'e karşı saygısız tutumları teşhir edilir. İbn Kesîr ve Mâtürîdî, toplum huzurunu bozan gizli tuzakların ve aldatıcı davranışların sahibini manevi çöküşe ve cehennem azabına hazırladığını dile getirir.

58:9

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا تَنَٰجَيْتُمْ فَلَا تَتَنَٰجَوْا۟ بِٱلْإِثْمِ وَٱلْعُدْوَٰنِ وَمَعْصِيَتِ ٱلرَّسُولِ وَتَنَٰجَوْا۟ بِٱلْبِرِّ وَٱلتَّقْوَىٰ ۖ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ ٱلَّذِىٓ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ

yâ eyyühe-lleẕîne âmenû iẕâ tenâceytüm felâ tetenâcev bil'iŝmi vel`udvâni vema`ṣiyeti-rrasûli vetenâcev bilbirri vettaḳvâ. vetteḳu-llâhe-lleẕî ileyhi tuḥşerûn.

Ey iman edenler! Aranızda gizli konuşacağınız zaman günah, düşmanlık ve elçiye karşı gelmek üzere fısıldaşmayın; iyilik ve sorumluluk bilinci üzerine konuşun. Huzurunda toplanacağınız Allah'tan korkup sakının.

Birlikte üretilen her fikir, topluma fayda sağlayan iyilik ve erdem zemininde yükselmelidir.

İnananların karşılıklı diyaloglarında ve özel meclislerinde gözetecekleri ahlaki ilkeler belirlenir. Râzî, istişare ve özel konuşmaların fitne, dedikodu ve bozgunculuk için değil, topluma yarar getirecek hayırlı işler ve erdemli dayanışma için kullanılması gerektiğini açıklar.

58:10

إِنَّمَا ٱلنَّجْوَىٰ مِنَ ٱلشَّيْطَٰنِ لِيَحْزُنَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَلَيْسَ بِضَآرِّهِمْ شَيْـًٔا إِلَّا بِإِذْنِ ٱللَّهِ ۚ وَعَلَى ٱللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ ٱلْمُؤْمِنُونَ

inneme-nnecvâ mine-şşeyṭâni liyaḥzüne-lleẕîne âmenû veleyse biḍârrihim şey'en illâ biiẕni-llâh. ve`ale-llâhi felyetevekkeli-lmü'minûn.

Kötü amaçlı gizli fısıldaşmalar, inananları üzmek ve tedirgin etmek için ancak şeytanın telkinidir. Oysa Allah'ın izni olmadıkça şeytan onlara hiçbir şekilde zarar veremez. Öyleyse inananlar yalnızca Allah'a güvenip dayansınlar.

İnanan insan, karanlık odakların ürettiği psikolojik baskılara ve kuruntulara karşı metanetini korumalıdır.

Gizli kulislerin toplumda güvensizlik ve korku yayma amacına değinilir. Taberî ve Mâtürîdî, şeytani niyetlerin inananların kalbine yılgınlık veremeyeceğini, her şeyin nihai olarak Allah'ın izniyle gerçekleştiğini ve gerçek güvenin yalnızca O'na duyulacağını belirtir.

58:11

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا۟ فِى ٱلْمَجَٰلِسِ فَٱفْسَحُوا۟ يَفْسَحِ ٱللَّهُ لَكُمْ ۖ وَإِذَا قِيلَ ٱنشُزُوا۟ فَٱنشُزُوا۟ يَرْفَعِ ٱللَّهُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ مِنكُمْ وَٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْعِلْمَ دَرَجَٰتٍۢ ۚ وَٱللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌۭ

yâ eyyühe-lleẕîne âmenû iẕâ ḳîle leküm tefesseḥû fi-lmecâlisi fefseḥû yefseḥi-llâhü leküm. veiẕâ ḳîle-nşüzû fenşüzû yerfe`i-llâhü-lleẕîne âmenû minküm velleẕîne ûtü-l`ilme deracât. vellâhü bimâ ta`melûne ḫabîr.

Ey iman edenler! Size meclislerde 'Yer açın' denildiği zaman yer açın ki Allah da size genişlik versin. 'Kalkın' denildiği zaman da kalkın ki, Allah sizden inananların ve kendilerine ilim verilenlerin derecelerini yükseltsin. Allah, bütün yaptıklarınızdan haberdardır.

Sosyal hayatta gösterilen nezaket, anlayış ve saygı, insanın manevi derecesini yücelten erdemlerdir.

Birlikte yaşama adabı ve ilmin toplumdaki üstün değeri beyan edilir. Râzî ve İbn Kesîr, topluluk içinde başkalarına rahatlık sağlamanın kalbi genişleteceğini, bilgi ve güzel ahlak sahiplerinin ilahi huzurda yüksek derecelerle ödüllendirileceğini izah eder.

58:12

يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِذَا نَٰجَيْتُمُ ٱلرَّسُولَ فَقَدِّمُوا۟ بَيْنَ يَدَىْ نَجْوَىٰكُمْ صَدَقَةًۭ ۚ ذَٰلِكَ خَيْرٌۭ لَّكُمْ وَأَطْهَرُ ۚ فَإِن لَّمْ تَجِدُوا۟ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌۭ رَّحِيمٌ

yâ eyyühe-lleẕîne âmenû iẕâ nâceytümü-rrasûle feḳaddimû beyne yedey necvâküm ṣadeḳaten. ẕâlike ḫayrul leküm veaṭher. feil lem tecidû feinne-llâhe gafûrur raḥîm.

Ey iman edenler! Peygamber ile baş başa özel bir görüşme yapacağınız zaman, bu görüşmenizden önce bir sadaka verin. Bu sizin için daha hayırlı ve daha temizdir. Eğer verecek bir şey bulamazsanız, şüphesiz Allah çok bağışlayıcıdır, çok esirgeyicidir.

Hak önderleriyle kurulan iletişim, ciddiyet, samimiyet ve saygı temeline oturmalıdır.

Peygamber'in vaktini gereksiz yere işgal edenleri eğitmek ve özel görüşmelere manevi değer katmak için sadaka şartı getirilmiştir. Taberî, bu uygulamanın insanlara fedakârlık bilincini ve Peygamber'in mesaisine duyulması gereken derin saygıyı aşıladığını ifade eder.

58:13

ءَأَشْفَقْتُمْ أَن تُقَدِّمُوا۟ بَيْنَ يَدَىْ نَجْوَىٰكُمْ صَدَقَٰتٍۢ ۚ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا۟ وَتَابَ ٱللَّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ وَأَطِيعُوا۟ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ ۚ وَٱللَّهُ خَبِيرٌۢ بِمَا تَعْمَلُونَ

eeşfaḳtüm en tüḳaddimû beyne yedey necvâküm ṣadeḳât. feiẕ lem tef`alû vetâbe-llâhü `aleyküm feeḳîmu-ṣṣalâte veâtü-zzekâte veeṭî`ü-llâhe verasûleh. vellâhü ḫabîrum bimâ ta`melûn.

Özel görüşmenizden önce sadaka vermekten çekindiniz mi? Mademki bunu yapamadınız ve Allah da tövbenizi kabul etti; öyleyse namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin, Allah'a ve elçisine itaat edin. Allah, yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.

İlahi kolaylaştırma, inanan insanı asli kulluk görevlerine daha sıkı sarılmaya yöneltmelidir.

Sadaka emrinin getirdiği ağırlık kaldırılmış ve af ilan edilmiştir. Mâtürîdî ve Râzî, hükmün yürürlükten kaldırılarak kolaylığa kavuşturulduğunu, inananların temel ibadetleri ve itaati hayatlarının merkezine almalarının asıl hedef kılındığını açıklar.

58:14

۞ أَلَمْ تَرَ إِلَى ٱلَّذِينَ تَوَلَّوْا۟ قَوْمًا غَضِبَ ٱللَّهُ عَلَيْهِم مَّا هُم مِّنكُمْ وَلَا مِنْهُمْ وَيَحْلِفُونَ عَلَى ٱلْكَذِبِ وَهُمْ يَعْلَمُونَ

elem tera ile-lleẕîne tevellev ḳavmen gaḍibe-llâhü `aleyhim. mâ hüm minküm velâ minhüm veyaḥlifûne `ale-lkeẕibi vehüm ya`lemûn.

Allah'ın kendilerine gazap ettiği bir topluluğu dost edinenleri görmedin mi? Onlar ne sizdendir ne de onlardandır. Bile bile yalan yere yemin ederler.

İkiyüzlü ve samimiyetsiz bağlar kuranlar, kişiliklerini kaybederek iki taraf arasında savrulurlar.

İkiyüzlülerin çıkarcı tavırları ve yalan yere ettikleri yeminler sergilenir. İbn Kesîr ve Taberî, ilahi öfkeyi hak etmiş çevrelerle sırf dünyevi çıkar uğruna dostluk kuranların güvenilmez olduğunu ve hiçbir topluluğa gerçek anlamda sadakat gösteremeyeceğini belirtir.

58:15

أَعَدَّ ٱللَّهُ لَهُمْ عَذَابًۭا شَدِيدًا ۖ إِنَّهُمْ سَآءَ مَا كَانُوا۟ يَعْمَلُونَ

e`adde-llâhü lehüm `aẕâben şedîdâ. innehüm sâe mâ kânû ya`melûn.

Allah onlar için şiddetli bir azap hazırlamıştır. Gerçekten onların yapageldikleri şeyler ne kötüdür!

Yalanı kalkan edinen sahte dostluklar, sahibini ağır bir ilahi cezaya sürükler.

İkiyüzlülerin kalıcı sonu vurgulanır. Râzî, insanın bilinçli olarak hakikati örtbas etmesinin ve inananları kandırmaya çalışmasının dünyada onursuzluk, ahirette ise şiddetli ve kaçınılmaz bir azapla sonuçlanacağını ifade eder.

58:16

ٱتَّخَذُوٓا۟ أَيْمَٰنَهُمْ جُنَّةًۭ فَصَدُّوا۟ عَن سَبِيلِ ٱللَّهِ فَلَهُمْ عَذَابٌۭ مُّهِينٌۭ

itteḫaẕû eymânehüm cünneten feṣaddû `an sebîli-llâhi felehüm `aẕâbüm mühîn.

Onlar yeminlerini bir kalkan edindiler de insanları Allah'ın yolundan alıkoydular. Bu yüzden onlara küçük düşürücü bir azap vardır.

Dini değerleri ve yeminleri çıkara alet edenler, hem kendilerini hem de toplumu aldatırlar.

İkiyüzlülerin dini yeminleri kendilerini korumak için maske olarak kullanmaları anlatılır. Mâtürîdî, kutsal değerleri kötüye kullanarak insanların hakikat yolunu kapatanların hak ettikleri cezanın alçaltıcı ve rezil edici olacağını açıklar.

58:17

لَّن تُغْنِىَ عَنْهُمْ أَمْوَٰلُهُمْ وَلَآ أَوْلَٰدُهُم مِّنَ ٱللَّهِ شَيْـًٔا ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ ۖ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ

len tugniye `anhüm emvâlühüm velâ evlâdühüm mine-llâhi şey'â. ülâike aṣḥâbü-nnâr. hüm fîhâ ḫâlidûn.

Onların ne malları ne de evlatları, Allah'ın azabına karşı kendilerine hiçbir fayda sağlamayacaktır. Onlar ateş ehlidir; orada sürekli kalacaklardır.

Dünyevi servet ve güç, hakiki imanın ve samimiyetin yerini asla tutamaz.

Ahiret dengesinde maddiyatın değersizliği ortaya konur. Taberî ve İbn Kesîr, insanın dünyada güvendiği zenginlik, soy ve kalabalıkların ilahi mahkemede hiçbir karşılığının bulunmadığını, kurtuluşun ancak temiz bir kalple mümkün olduğunu vurgular.

58:18

يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ ٱللَّهُ جَمِيعًۭا فَيَحْلِفُونَ لَهُۥ كَمَا يَحْلِفُونَ لَكُمْ ۖ وَيَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ عَلَىٰ شَىْءٍ ۚ أَلَآ إِنَّهُمْ هُمُ ٱلْكَٰذِبُونَ

yevme yeb`aŝühümü-llâhü cemî`an feyaḥlifûne lehû kemâ yaḥlifûne leküm veyaḥsebûne ennehüm `alâ şey'. elâ innehüm hümü-lkâẕibûn.

Allah onların hepsini dirilteceği gün, dünyada size yemin ettikleri gibi O'na da yemin edecekler ve bunun kendilerine bir yarar sağlayacağını sanacaklar. İyi bilin ki onlar yalancıların ta kendileridir!

Karakter haline gelmiş yalan, insanı ilahi huzurda bile şaşkınlığa sürükleyecek kadar körleştirir.

İkiyüzlülerin dünyadaki alışkanlıklarını mahşere taşıyacak derecede yanılmaları anlatılır. Râzî, yalanın ruhu nasıl esir aldığını ve kendini kandırma eğiliminin insanı ne büyük bir sefalete mahkûm ettiğini gözler önüne serer.

58:19

ٱسْتَحْوَذَ عَلَيْهِمُ ٱلشَّيْطَٰنُ فَأَنسَىٰهُمْ ذِكْرَ ٱللَّهِ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ حِزْبُ ٱلشَّيْطَٰنِ ۚ أَلَآ إِنَّ حِزْبَ ٱلشَّيْطَٰنِ هُمُ ٱلْخَٰسِرُونَ

istaḥveẕe `aleyhimü-şşeyṭânü feensâhüm ẕikra-llâh. ülâike ḥizbü-şşeyṭân. elâ inne ḥizbe-şşeyṭâni hümü-lḫâsirûn.

Şeytan onları etkisi altına almış ve onlara Allah'ı anmayı unutturmuştur. İşte onlar şeytanın taraftarlarıdır. Şüphesiz şeytanın taraftarları, hüsrana uğrayanların ta kendileridir.

Yaratıcıyı unutmak, insanı bütünüyle yıkıcı dürtülerin ve şeytani odakların esiri haline getirir.

Şeytani kuşatma ve duyarsızlığın tehlikesi bildirilir. Mâtürîdî ve Taberî, ilahi hatırlayıştan kopan kimselerin zihin ve vicdanlarının kolayca yönlendirildiğini, sonunda gerçek anlamda kaybedenlerden olacaklarını izah eder.

58:20

إِنَّ ٱلَّذِينَ يُحَآدُّونَ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥٓ أُو۟لَٰٓئِكَ فِى ٱلْأَذَلِّينَ

inne-lleẕîne yüḥâddûne-llâhe verasûlehû ülâike fi-l'eẕellîn.

Allah'a ve elçisine karşı gelip düşmanlık edenler var ya, işte onlar en aşağılık kimseler arasındadırlar.

Hakka karşı kibirlenenler, sahte büyüklük iddialarının altında ezilip alçalmaya mahkûmdur.

Hak düşmanlarının gerçek konumu belirlenir. İbn Kesîr, ilahi mesaja savaş açanların toplum içinde geçici güç kazansalar bile gerçekte en rezil, itibarsız ve değersiz kesimi oluşturduklarını ifade eder.

58:21

كَتَبَ ٱللَّهُ لَأَغْلِبَنَّ أَنَا۠ وَرُسُلِىٓ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ قَوِىٌّ عَزِيزٌۭ

ketebe-llâhü leaglibenne ene verusülî. inne-llâhe ḳaviyyün `azîz.

Allah, 'Andolsun ki ben ve elçilerim kesinlikle galip geleceğiz' diye yazmıştır. Şüphesiz Allah çok güçlüdür, mutlak galiptir.

Tarihin değişmez ilahi kanunu, hakkın batıla er ya da geç mutlak üstünlük sağlayacağıdır.

Ayet, inananlara sarsılmaz bir zafer ve güven vaadinde bulunur. Râzî ve Taberî, ilahi sözün kesinliğini, batılın gürültüsüne rağmen hakikatin hem kanıt hem de nihai sonuç olarak üstün geleceğini açıklar.

58:22

لَّا تَجِدُ قَوْمًۭا يُؤْمِنُونَ بِٱللَّهِ وَٱلْيَوْمِ ٱلْءَاخِرِ يُوَآدُّونَ مَنْ حَآدَّ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ وَلَوْ كَانُوٓا۟ ءَابَآءَهُمْ أَوْ أَبْنَآءَهُمْ أَوْ إِخْوَٰنَهُمْ أَوْ عَشِيرَتَهُمْ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ كَتَبَ فِى قُلُوبِهِمُ ٱلْإِيمَٰنَ وَأَيَّدَهُم بِرُوحٍۢ مِّنْهُ ۖ وَيُدْخِلُهُمْ جَنَّٰتٍۢ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ خَٰلِدِينَ فِيهَا ۚ رَضِىَ ٱللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا۟ عَنْهُ ۚ أُو۟لَٰٓئِكَ حِزْبُ ٱللَّهِ ۚ أَلَآ إِنَّ حِزْبَ ٱللَّهِ هُمُ ٱلْمُفْلِحُونَ

lâ tecidü ḳavmey yü'minûne billâhi velyevmi-l'âḫiri yüvâddûne men ḥâdde-llâhe verasûlehû velev kânû âbâehüm ev ebnâehüm ev iḫvânehüm ev `aşîratehüm. ülâike ketebe fî ḳulûbihimü-l'îmâne veeyyedehüm birûḥim minh. veyüdḫilühüm cennâtin tecrî min taḥtihe-l'enhâru ḫâlidîne fîhâ. raḍiye-llâhü `anhüm veraḍû `anh. ülâike ḥizbü-llâh. elâ inne ḥizbe-llâhi hümü-lmüfliḥûn.

Allah'a ve ahiret gününe inanan bir topluluğun; babaları, oğulları, kardeşleri veya akrabaları da olsa, Allah'a ve elçisine düşmanlık eden kimselerle sevgi bağı kurduğunu göremezsin. İşte Allah, onların kalplerine imanı yazmış ve onları katından bir ruhla desteklemiştir. Onları, altlarından ırmaklar akan ve içinde ebedî kalacakları cennetlere koyacaktır. Allah onlardan razı olmuş, onlar da O'ndan razı olmuşlardır. İşte onlar Allah'ın tarafında olanlardır. İyi bilin ki, kurtuluşa erecek olanlar Allah'ın tarafında yer alanlardır.

Hakiki inanç, kan bağlarından öte hak ve adalet merkezli sarsılmaz bir ilke birlikteliği gerektirir.

Mücadele suresinin bu zirve ayeti, imanın sadakatini açıklar. Mâtürîdî, Taberî ve İbn Kesîr, imanın kalbe kök salmasıyla inanan insanın en yakınları bile olsa hakikate düşman olanlarla yanlışta ortak olamayacağını, asıl zafer ve hoşnutluğun bu duruşta saklı olduğunu belirtir.