İnfitâr Suresi
İnsanı yoktan var eden Rabbine karşı nankörlükten sakındıran, her anımızın kayıt altında olduğunu hatırlatan sure.
بِسْمِ اللّٰهِ الرَّحْمٰنِ الرَّح۪يمِ
إِذَا ٱلسَّمَآءُ ٱنفَطَرَتْ
İzes-semâunfetarat.
Gök yarıldığı zaman,
Başımızın üzerindeki gök kubbe bile sonsuz değil, bir gün düzenini yitirip yarılacaktır.
'İnfetarat' fiili, göğün sağlam yapısının çatlayıp açılmasını anlatır. En değişmez sandığımız fiziksel yasaların bile ilahi bir emre bağlı olduğunu bilmek, insana kendi sınırlarını hatırlatır.
وَإِذَا ٱلْكَوَاكِبُ ٱنتَثَرَتْ
Ve izel-kevâkibunteserat.
Yıldızlar saçılıp döküldüğü zaman,
Yörüngesinde kusursuzca dönen yıldızlar, vaktini doldurduğunda dağılıp dökülecektir.
'İnteserat' kelimesi, ipliği kopmuş tesbih taneleri gibi yıldızların etrafa saçılmasını tasvir eder. Bu kozmik çözülüş, dünyanın geçiciliğini ve kalıcı olanın sadece Allah olduğunu gösterir.
وَإِذَا ٱلْبِحَارُ فُجِّرَتْ
Ve izel-bihâru fuccirat.
Denizler birbirine karışıp taştığı zaman,
Doğadaki tüm sınırlar ve dengeler o gün birbirine karışıp altüst olacaktır.
'Füccirat' fiili, denizlerin arasındaki engellerin yıkılıp suların birbirine karışarak taşmasını anlatır. Bugün bize güven veren doğal sınırların bile bir gün kalkacak olması, asıl güvenliği maneviyatta aramayı öğretir.
وَإِذَا ٱلْقُبُورُ بُعْثِرَتْ
Ve izel-kubûru bu'sirat.
Kabirlerin içi dışına çıkarıldığı zaman,
Toprağın altında saklı kalan hiçbir beden ve hiçbir sır ebediyen gizli kalmayacaktır.
'Bu'sirat' kelimesi, kabirlerin altının üstüne getirilip içindekilerin dışarı çıkarılmasını ifade eder. Ölümle her şeyin bittiğini sananlar için bu sahne, büyük hesaplaşmanın kaçınılmaz başlangıcıdır.
عَلِمَتْ نَفْسٌ مَّا قَدَّمَتْ وَأَخَّرَتْ
Alimet nefsun mâ kaddemet ve ahharat.
İşte o zaman her insan, önden gönderdiği (yaptığı) ve geride bıraktığı her şeyi bilecek.
İnsan, hayatı boyunca yaptığı ve ardında bıraktığı her şeyin gerçek değerini o gün görecektir.
'Mâ kaddemet' (önden gönderdiği iyilik ve kötülükler) ile 'mâ ahharat' (ardında bıraktığı eserler ve ihmaller) eksiksiz ortaya konur. Bugün attığımız her adımın, yarınki defterimizde bir karşılığı vardır.
يَـٰٓأَيُّهَا ٱلْإِنسَـٰنُ مَا غَرَّكَ بِرَبِّكَ ٱلْكَرِيمِ
Yâ eyyuhel-insânu mâ garrake bi-rabbikel-kerîm.
Ey insan! Seni o çok cömert olan Rabbine karşı aldatan (şımarıklaştıran) nedir?
Bunca iyilik ve ikrama rağmen insanı Rabbine karşı şımartan şey nedir?
'Ğarrake' fiili, insanı aldatıp boş bir güvene sürükleyen ve 'Kerîm' (çok cömert) olan Rabbine karşı nankörleştiren şeyi sorar. Allah'ın merhametine ve sabrına güvenip sorumluluktan kaçmak, insanın kendine kurduğu en büyük tuzaktır.
ٱلَّذِى خَلَقَكَ فَسَوَّىٰكَ فَعَدَلَكَ
Ellezî halakake fe-sevvâke fe-adelek.
O ki seni yarattı, sana düzenli bir biçim verdi ve seni dengeli kıldı.
Bedenimizdeki ve ruhumuzdaki kusursuz denge, Yaratıcımızın bize olan özeninin kanıtıdır.
'Sevvâke' (düzenli biçim verdi) ve 'adeleke' (seni dengeli kıldı) ifadeleri, insanın fiziksel ve ruhsal uyumunu anlatır. Bize böylesine dengeli bir varlık bahşeden Rabbe karşı, hayatımızı da ölçülü ve dengeli yaşamalıyız.
فِىٓ أَىِّ صُورَةٍ مَّا شَآءَ رَكَّبَكَ
Fî eyyi sûratin mâ şâe rakkebek.
Dilediği şekilde seni bir araya getirip oluşturdu.
Her bir insan, eşsiz bir tasarım ve özel bir iradeyle dünyaya getirilmiştir.
'Rakkebeke' fiili, insanı oluşturan tüm parçaların ince bir hesapla bir araya getirilmesini ifade eder. Parmak izimizden karakterimize kadar bizi benzersiz kılan Allah'a karşı, kendi kimliğimizi ve sorumluluğumuzu inkâr edemeyiz.
كَلَّا بَلْ تُكَذِّبُونَ بِٱلدِّينِ
Kellâ bel tukezzibûne bid-dîn.
Hayır, doğrusu siz hesap gününü (karşılık görmeyi) yalanlıyorsunuz!
İnsanın nankörlüğünün ve ölçüsüzlüğünün temelinde, hesap gününü ciddiye almaması yatar.
'Tükezzibûne bi'd-dîn', insanların yaptıklarının karşılığını göreceği adalet gününü yalanlamasını eleştirir. Hesap bilinci kaybolduğunda, insan kendi çıkarı için her türlü sınırı aşmaya başlar.
وَإِنَّ عَلَيْكُمْ لَحَـٰفِظِينَ
Ve inne aleykum le-hâfizîn.
Oysa üzerinizde gözetleyiciler (koruyucu melekler) vardır,
Kimsenin görmediğini sandığımız anlarda bile hayatımız şahitler huzurunda akmaktadır.
'Hâfizîn' kelimesi, insanın üzerinde görevli olan koruyucu ve gözetleyici melekleri anlatır. Bu bilinç, insanı korkutmaktan ziyade, yalnız olmadığını hissettiren ve onu kötülükten koruyan bir vicdan aynasıdır.
كِرَامًا كَـٰتِبِينَ
Kirâmen kâtibîn.
Çok değerli yazıcılar.
Hayatımızı kaydedenler, tarafsız, asil ve asla yanılmayan şahitlerdir.
'Kirâmen kâtibîn' (çok değerli yazıcılar), insanın sözlerini ve niyetlerini eksiksiz kayda geçiren meleklerdir. İnsanın kendi değerini bilmesi, bu kadar özenle takip edilen bir hayatı sıradanlaştırmamasını gerektirir.
يَعْلَمُونَ مَا تَفْعَلُونَ
Ya'lemûne mâ tef'alûn.
Ne yaptığınızı çok iyi bilirler.
Hiçbir iyilik boşa gitmez, hiçbir gizli haksızlık da kayıtsız kalmaz.
'Ya'lemûne mâ tef'alûn', bu meleklerin yaptığımız her şeyi tüm gerçekliğiyle bildiğini vurgular. Bugün insanların görmediği küçük bir iyiliğimiz bile, o şaşmaz kayıtta mutlaka yerini alır.
إِنَّ ٱلْأَبْرَارَ لَفِى نَعِيمٍ
İnnel-ebrâra le-fî naîm.
İyilik ve dürüstlük sahipleri elbette büyük bir mutluluk içindedir.
Doğruluk ve iyilik üzere yaşayanların sonu, kesintisiz bir mutluluk ve huzurdur.
'Ebrâr' kelimesi, sözünde duran, kalbi temiz ve başkalarına iyilik yapan erdemli insanları anlatır. Onların ulaşacağı 'naîm' (nimet ve esenlik), dünyada verdikleri güzel mücadelenin hak edilmiş meyvesidir.
وَإِنَّ ٱلْفُجَّارَ لَفِى جَحِيمٍ
Ve innel-fuccâra le-fî cehîm.
Kötülükte sınır tanımayanlar ise elbette yakıcı bir azap içindedir.
Ahlaki sınırları çiğneyenlerin varacağı yer ise kendi elleriyle hazırladıkları yakıcı bir azaptır.
'Füccâr', gerçeği örtüp kötülükte sınır tanımayan, pervasızca günaha dalan kimseleri ifade eder. İlahi adalet gereği, iyilikle kötülüğün sonu elbette bir olmayacaktır.
يَصْلَوْنَهَا يَوْمَ ٱلدِّينِ
Yaslevnehâ yevmed-dîn.
Hesap günü oraya gireceklerdir.
Dünyada ertelenen her hesabın karşılığı, o büyük günde eksiksiz verilecektir.
'Yaslevnehâ' fiili, kötülükte ısrar edenlerin hesap günü o ateşe girip onun yakıcılığını tatmasını anlatır. Bu kesin sonuç, bugünden yanlış yollardan dönmemiz için açık bir uyarıdır.
وَمَا هُمْ عَنْهَا بِغَآئِبِينَ
Ve mâ hum anhâ bi-gâibîn.
Ve oradan bir daha uzaklaşamayacaklardır.
O gün geldiğinde, dünyadaki gibi kaçış yolları veya sahte bahaneler kalmayacaktır.
'Ğâibîn' kelimesi, o azaptan uzaklaşıp gizlenebilecek veya kaçabilecek kimsenin olmayacağını belirtir. Bugün elimizde hâlâ tövbe ve değişim fırsatı varken, o kaçışsız güne hazırlıklı olmalıyız.
وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا يَوْمُ ٱلدِّينِ
Ve mâ edrâke mâ yevmud-dîn.
O hesap gününün ne olduğunu sen nereden bileceksin?
İnsan aklı, o büyük hesap gününün ağırlığını ve ciddiyetini tam olarak kavramakta zorlanır.
'Mâ edrâke mâ yevmu'd-dîn' sorusu, dikkatleri o günün sıradan bir gün olmadığına çeker. Dünyadaki küçük kaygılarımızı büyütürken, asıl bu büyük günü ciddiye almamız gerekir.
ثُمَّ مَآ أَدْرَىٰكَ مَا يَوْمُ ٱلدِّينِ
Summe mâ edrâke mâ yevmud-dîn.
Evet, o hesap gününün ne olduğunu sen nereden bileceksin!
Ayetin aynı soruyu tekrarlaması, hesap gününün dehşetini ve önemini kalbe kazımak içindir.
Kur'an'da bu tür tekrarlar, insanın gaflet uykusundan uyanması için vurulan güçlü birer vurgudur. O günün ciddiyetini kavrayan insan, bugünkü ilişkilerinde çok daha adil ve merhametli olur.
يَوْمَ لَا تَمْلِكُ نَفْسٌ لِّنَفْسٍ شَيْـًٔا ۖ وَٱلْأَمْرُ يَوْمَئِذٍ لِّلَّهِ
Yevme lâ temliku nefsun li-nefsin şey'â, vel-emru yevmeizin lillâh.
O gün hiç kimse başkası için en küçük bir şey bile yapamaz. O gün bütün yetki yalnızca Allah'ındır.
O gün bütün dünyevi torpiller, güçler ve aracılar tamamen geçersiz kalacaktır.
'El-emru yevmeizin lillâh' (o gün bütün yetki yalnızca Allah'ındır) cümlesi, mutlak adaletin ilanını yapar. Kimsenin kimseye en küçük bir fayda sağlayamayacağı o güne, sadece kendi temiz amellerimizle çıkabiliriz.